Այսօր՝ 22 նոյեմբերի 2017թ., 00:00

Դու դրա այբուբենն անգամ չունես փորումդ … Չարենցի եւ Բակունցի մեծ վեճը


Ստորև «Հուշեր Եղիշե Չարենցի մասին» (Կազմող` Եղիշե Հովհաննսիյան) ժողովածուից ձեզ ենք ներկայացնում երկու մեծերին` Եղիշե Չարենցին ու Ակսել Բակունցին նվիրված մի գողտրիկ հուշաբեկոր:

Պատմում է Խորեն Աճեմյանը. (Խորեն Ռադիո 1907 – 1968), հայ բանաստեղծ: ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934-ից: Գուրգեն Մահարու կրտսեր եղբայրը:

Չարենց և Բակունց… Չի կարելի առանց ազգային հպարտության հիշել այդ երկու վարպետներին, որոնք, ասես, մրցում էին իրենց բարեմասնություններով:

Նրանք սրտակից, գաղափարական ընկերներ էին, որոնց կապում էր ամենից ավելի ազգային նիհիլիզմի դեմ ունեցած ատելությունը: Բայց դրա հետ մեկտեղ նրանք շատ տարբեր էին իրարից և հաճախ թունդ վեճի էին բռնվում այս կամ այն հարցի, մանրամասնի կամ երանգի առիթով: Վեճը սուր բնույթ էր ստանում, թվում էր, թե նրանք ինչ-որ տարբեր հայացքների մարդիկ են և ոչինչ չի կարող նրանց հաշտեցնել:

– Դե՛, թող մարդը իր խոսքն ավարտի,- մռլտում էր Բակունցը, այդ քչախոս, ինքնամփոփ մարդը, տեսնելով, որ անհամբեր խոսակիցը կտրում է իր խոսքը:

– Լա՛վ, խոսի, եթե ասելիք ունես: Ախր ասելիք չունես:
Երբեմն էլ դերերը փոխվում էին:

– Ախր չես թողնում, որ մարդ իր ասածը ասի և մեջ ես ընկնում, ոնց որ
Քսպեն.-
– Ну, дуй, дуй, сколько угодно, и так все время ты говоришь.

Դժվարանում եմ ասել, թե ինչ կապակցությամբ հայերենից անցնում էին ռուսերենի, բայց պիտի ասեմ, որ հաճախ էր լինում: Չարենցը, անշուշտ, վելի լավ էր տգիրապետում բանավեճի արվեստին և ռուսերենին, բայց սակավախոս Բակունցն իր հակիրճ, լակոնիկ պատասխաններով հաճախ նեղն էր գցում ճարտասան ընդդիմախոսին: Վեճերի նյութը և տարաձայնությունների բնույթը զանազան հարցեր էին լինում: Բերեմ մի օրինակ, որպեսզի ընթերցողը պարզ պատկերացում ունենա, թե ինչպես էր սկսվում բախումը և վերածվում երկարատև բանավեճի:

Զբոսնում ենք Աբովյանով, ապա զբոսայգով անցնում Նալբանդյան փողոց. զրույցը` շատ խաղաղ և ակադեմիկ ոգով, ուղեկցում է երթի ընթացքին: Խոսում է Չարենցը և հիշում լատինական այն առածը, թե` «Habent sus fata libelli» և ապա թարգմանում է, դառնալով Բակունցին.

– Այսինքն` գրքերն ունեն իրենց ճակատագիրը:

– Կարող էիր չթարգմանել, – ասում է Բակունցը և ապա ավելացնում. – Ամեն մի գիրք ունի իր ճակատագիրը – ահա այդ աֆորիզմը:

– Նախ, քանի որ հայերեն ենք խոսում, ապա ոչ թե աֆորիզ, այլ ափորիզմ… Հ.Մ.-յա՞ն դարձար գլխիս…

– Գուցե կասես` «աթոռիզմ», – ասում է Բակունցը:

– Եվ երկրորդ (չլսելու դնելով նրա հեգնանքը), – ինչի՞ ես վիրավորվում, որ թարգմանում եմ, երբ ո՛չ դու, ո՛չ էլ Խորենը լատին չգիտեք… Եվ հետո…

– Իսկ դու ո՞ր օրվա լատինագետը դառար, – հարցնում է Բակունցը` շատ անմեղ հետաքրքրությամբ:

– Ճի՛շտ է, որ ես լատինագետ չեմ, բայց նախ` մի քիչ ավելի գիտեմ, քան դու և, բացի դրանից, քանի որ ես լատիներեն ասի այդ աֆորիզմը` պիտի թարգմանեի: Ճի՞շտ եմ ասում, թե չէ, Խորե՛ն:

– Շա՛տ ճիշտ է: Ես այդ ասացվածքը գիտեի ռուսերենից և, եթե չթարգմանեիր, չէի հասկանա:

– Տեսնո՞ւմ ես, – հաղթականորեն բացականչում է Չարենցը, նայելով նրան այնպես, որ ուզում է ասել. – Տեսնո՞ւմ ես, որ «մեջ մնացիր» և զուր տեղն ես ընդհատում ինձ: – Ապա շարունակում է.

– Բայց այստեղ մի հետաքրքիր փիլիսոփայական հարց է ծագում, որի առթիվ քիչ վեճեր չեն եղել անցյալում: Ի՞նչն է ավելի բարձր, ստեղծագործական անհա՞տը, թե՞ նրա գիրքը:

Տիրում է կարճ լռություն , և հանկարծ`

– Դատարկ, – բացականչում է Ակսելը, – պարզ է, որ ստեղծագործողը ավելի բարձի է, քան ստեղծյալը, արարիչը ավելի բարձր է, քան արարածը:

– Դու այդպե՞ս ես կարծում: Շատ միամիտն ես: Դեռ հարց է, թե ընթերցողը ինչը ավելի կգերադասի, «Սև ցլերն» ու «Մթնաձո՞րը», թե՞ Ակսել Բակունցին:

Վեճը տաքանում է: Չարենցը գտնում է, որ գիրքն ավելի բարձր է, քան գրողը, իսկ Բակունցը` հակառակը:

– Ախր, տրամաբանությոն չկա ասածիդ մեջ, – գոչում է Ակսելը:

– Լավ է չխոսենք տրամաբանությունից, որովհետև դու, նախ` չգիտես ինչ բան է, ինչով է ուտվում, ինչպես կասեր ռուսը. երկրորդ` իմ ասածը ըմբռնելու համար տրամաբանություն քիչ է: Պետք է մարդ մի քիչ բան հասկանա դիալեկտիկայից, իսկ դու դրա այբուբենն անգամ չունես փորումդ…

Հետո «փոթորիկն» անցնում է, և նրանք արդեն բարեկամորեն ծիծաղում են ոչ միայն իրար վրա, այլև ամեն մեկն ինքն իր վրա:

Աղբյուրը` gradaran.mskh.am

loading...
Ուրախ Իբրահիմովիչը և նստարանին միայնակ նստած Մխիթարյանը. (լուսանկարներ) Սեքսուալ գեղեցկուհուց տղայական ոճ ընդամենը մեկ քայլ է․ Անի Երանյանը լրիվ տղա է դարձել (Photo) Տեսեք, թե ով էր ներկայացնում Ռուսաստանը «Միսս Աշխարհ 2017» գեղեցկության մրցույթում. ի՞նչ կասեք՝ մեր ներկայացուցչից գեղեցի՞կ է (Photo) Շրջանառության մեջ են դրվել 2017 թ. թողարկման ՀՀ հավաքորդական թղթադրամները (Photo) ԹԵՍՏ. Կկարողանա՞ք ճիշտ գուշակել բրենդը նրա գովազդային կերպարի միջոցով Գերեզմանատան այցելուները շոկի մեջ էին՝ տեսնելով սպիտակ մարմարից այս շիրմաքարը. գավառամտության տիպիկ օրինակ. (Photo) Ինչո՞ւ են թմրում ձեռքերը. 7 վտանգավոր հիվանդություններ, որոնք կարող են թմրում և ծակոցներ առաջացնել Էրիկ. «Փորձում էինք գաղտնի պահել, բայց չստացվեց». Մասնակիցների մտքով չէր անցնում, որ նա կհաղթի. Լիլի Սարգսյանը «Միսս աշխարհ»-ից բացահայտումներ է անում. (Photo) Հայաստանում այս պահին ձյուն է տեղում. զգուշացում՝ վարորդներին... «Եղնիկի միս». Լավրովին Էջմիածնում հյուրընկալել է Դոն Պիպոյի եղբայրը Արցախում ականի պայթյունից 3 զինծառայող է զոհվել, ևս 1-ը՝ վիրավորվել Ավելացրեք ձեր կոշիկի չափին երկու զրո, այնուհետև հանեք ձեր ծննդյան տարեթիվը. արդյունքը ձեզ կզարմացնի Մանոյի բիզնեսը, Յանայի նոր հաղորդումն ու Էվայի «խանդը» Ինչպե՞ս 9 տարբեր լեզուներով «կենաց» ասել և այդ երկրներում խմել, ինչպես տեղացիները Աշխարհի տասը լավագույն գինիներից մեկն արտադրվում է Հայաստանում Երբ եւ քանի ոչ աշխատանքային օրեր են սպասվում Ամանորին Հովիկ Աբրահամյանը միացավ Ռուզան Խաչատրյանին. նոր ինտրիգ Իվանիշվիլիի դասը Սամվել Կարապետյանին Ռուս տիեզերագնացը հրապարակել է Սևանա լճի՝ տիեզերքից արված լուսանկարը. այն անկրկնելի է. (Photo) ԹԵՍՏ. Այս թեստը կբացահայտի, թե որքան հազվագյուտ և յուրահատուկ անհատականություն ունեք Հոնքերի ձևը բնութագրում է տիրոջ խառնվածքը․ ահա, թե ինչ կպատմի այն ձեր մասին ԹԵՍՏ. գիտեք արդյո՞ք, թե ինչպես պետք է ճիշտ անվանեք հարազատներին ԹԵՍՏ. Կկարողանա՞ք ճանաչել պատմություն կերտած այս 20 մարդկանցից գոնե մեկին Թեստ․ Ճանաչու՞մ եք մեր երկրի պատմամշակութային վայրերը Սարսափելի մահ. 5 տարեկան աղջնակին գտել են լվացքի մեքենայի մեջ Ո՞ւմ չի կարելի արծաթ կրել... Պայթյուն՝ Բաղրամյան պողոտայում. (տեսանյութ) Գեղեցկության «Միսս Աշխարհ» ճանաչված հայուհին Մանուշ Չհիլարյանն է Որոնք են հորոսկոպի 4 ամենահզոր նշանները...

Яндекс.Метрика
website by Sargssyan