Այսօր՝ 23 հունվարի 2018թ., 00:00

Բացահայտում - Ինչու՞ և ինչպե՞ս Թումանյանը շարքից հանեց Փանոս և Հուռի անունները


Պարզ լեզու ու ժողովրդական մտածողություն՝ Թումանյանին այսպիսին գիտեն բոլորը: Գիտեն նաև, որ ցանկացած ստեղծագործության հիմքում Հովհաննես Թումանյանը դրել է խորը նպատակ ու ասելիք՝ անկախ նրանից բանաստեղծություն է, պոեմ թե հեքիաթ:

Տասնյակից ավելի հայկական ժողովրդական հեքիաթներ մշակելու գործում անգամ Թումանյանը հետապնդել է խորը նպատակ: Գրված և ոչ մի հեքիաթ չի եղել առանց հաղորդագրության, որի հասցեատերը տարիք չի ունցել՝ մեծ թե փոքր, կրթված թե անուսում՝ բացառապես բոլորը հեքիաթներից վերցրել են ամենակարևորը՝ թեկուզ առանց խորապես վերլուծելու:

Եվ ուրեմն սկսենք սկզբից:

Բոլորին է ծանոթ Թումանյանի «Ձախորդ Փանոսը» հեքիաթը: Թումանյանն իր այս հեքիաթը գրել է 1914 թվականին. ինչու՞ հենց այս ժամանակ: Քչերը գիտեն, որ ձախորդությունների մեջ հայտնված հերոսին Թումանյանն այդ վիճակում դրել է մտածված ու ծանրակշիռ պատճառներից ելնելով:

Այսպես, 1900-ական թվականներին հայերի մոտ շատ տարածված էր տղա երեխաներին անվանակոչել՝ Փանոս: Հայ և ռուս ժողովուրդների միջև այդ ժամանակ էլ եղել են ակտիվ շփումներ, ինչով էլ պայմանավորված շատերն են գնացել Ռուսաստան՝ այնտեղ բնակություն հաստատելու կամ որևէ գործունեություն ծավալելու: Փանոս անունը ռուսերենով հնչում է Панос (понос), ինչը թարգմանաբար նշանակում է փորլուծություն: Բնականաբար, այդ անունն ունեցող տղաները կաշկանդվում էին իրենց անունից. մի իրողություն, որը անտարբեր չթողեց նաև Թումանյանին:

Ժամանակի ամենասուր ու հրատապ հարցերն իր ստեղծագործություններում արծարծող հեղինակի գրիչը հասավ նաև այս խնդրին: Կարճ ժամանակում Թումանյանը մտածեց, թե ինչպես կարելի է անուղղակիորեն ստիպել ծնողներին՝ հրաժարվել երեխաներին այդ անունը տալուց:

Թումանյանը դիտավորյալ Փանոս անունով հերոսին դրեց փորձանքների շղթայի մեջ ու նրան կնքեց որպես ձախորդ: Թերևս այս հեքիաթից հետո և հեքիաթասերները, և սնահավատները, և անգամ գիր ու գրականությունից հեռու մարդիկ կհրաժարվեին երեխային տալ մի անուն, որն իր հետ ենթադրում էր նաև անսպառ ձախորդություններ:

Հնարամիտ հեքիաթասացը պատահական չէր ընտրել նաև «Անբան Հուռին» հեքիաթի հերոսուհու անունը: Հուռի անունը հնչողությամբ մոտ է հայերեն հոռի բառին, որն, ինչպես գիտենք, նշանակում է վատ, անպիտան, նվաստ: Այս անգամ էլ Թումանյանը շտապեց աղջիկ երեխաներին ազատել անուն-գլխացավանքից:

Որ ծնողը կցանականար իր աղջկան տալ մի անուն, որը Թումանյանի թեթև գրչով գրված «Անբան Հուռին» հեքիաթից հետո, անմիջապես ասոցացվում էր անգործության, ծուլության ու անբանության հետ:

Հեքիաթների այս օրինակները ապացուցում են, որ ժամանակի հանճար Թումանյանը անտարբեր չի եղել ոչ միայն մեծ ու օրակարգային խնդիրների հանդեպ, այլև նկատել է այնպիսի նուրբ հարցեր, որոնք խոցել են մարդուն ու որևէ հարցում կաշկանդել նրան:

Թումանյանն առանց շատ հեռուն գնալու ընտրել է դիմացինի խնդիրը լուծելու ամենապարզ տարբերակը: Բոլորին հասու ու ամենամաքուր լեզվով՝ հեքիաթի լեզվով խոսել մարդկանց հետ ու անուղղակիորեն լուծել նրանց խնդիրները:

Arenanews.am

loading...
Քաղցկեղ առաջացնող 8 մթերք. ուռուցքաբանները կոչ են անում դրանք այլևս չօգտագործել Մանուկին սպանել է որդին, ձայնագրությունները կհրապարակեմ. Մանուկի եղբայրը դժգոհ է նախաքննությունից «Մանուկի սպանության հաջորդ օրը կինը կոմպոտ էր փակում, խալի լվանում». Գայանե Սիմոնյան Երևանում մորը սպանած ռեցեդեվիստը հղի կնոջը խեղդել ու կիսամերկ ցած է նետել 3-րդ հարկից. 1996 թ. ԻՆՉՊԵՍ ԵՂԵԼ Է. Այսօր ազգային ժողովում․ գեներալ Սեյրանը Մանվելին. (Քաղաքական հումոր) Գայանե Ասլամազյանը՝ որդու հետ. ասես քույր ու եղբայր լինեն. (Photo) Կինը 1,5 տարի շարունակ չէր բացել տան դուռը ոչ ոքի առջև, և ավելի լավ է՝ երբեք էլ չբացեր. միայն տեսեք, թե ինչ էր կատարվում ներսում. (Photo) Ինձ համար միևնույն է, Քիմ Քարդաշյանին էլ էին քննադատում. Լիլի Մորտոն` Ծերեթելիի, իրեն վիրավորողների մասին և ոչ միայն ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ. Կարևոր լուր բոլոր վարորդների համար 20 անհավանական համընկնումներ, որոնց դժվար է հավատալ. (Ֆոտոշարք) Անեկդոտ՝ նոր եկած հարսի մասին, որ մեծ տարածում է գտել Հայտնի է՝ Արսենալում Մխիթարյանի խաղաշապիկի համարը. (Photo) Կենդանակերպի 5 զույգ, որոնց միությունն օրհնված է ի վերուստ Եթե մենք նորմալ երկրում ապրեինք, Սամվել Սարգսյանի հետ խաղալու համար պետք է 250 անգամ քասթինգ անցնեինք. Սարգիս Գրիգորյան Վանո Սիրադեղյանը կվերադառնա՞ հայրենիք... Հայ պաշտոնյաների կանանց ամենաթանկարժեք գնումները. (Photo) ԹԵՍՏ. Ձեր ուղեղի ո՞ր կիսագունդն է դոմինանտ Միքայել Մինասյանը ՝ Մեծ Բրիտանիայում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպա՞ն Սկանդալային մոդել Գայանե Բաղդասարյանը բացահայտել է, թե ով է իր ընկերը. (Photo) 20 բան, որ կարող են հասկանալ միայն նրանք, ովքեր երկար ժամանակ է` հարաբերությունների մեջ են. (Photo) Ինչ է պատմում մարդու մասին նրա ծննդյան թիվը. 100% համընկնում Եթե Ձեր տանը կա խորհրդային տարիներից մնացած այս փաստաթղթերը,դեն մի նետեք. Տեսեք,թե ինչու «Մանչեսթեր Յունայթեդ» -ի ստոր պահվածքը՝ Մխիթարյանի հանդեպ Ծառուկյանի արհամարական վերաբերմունքը՝ Ռուբեն Հայրապետյանին. ինչ է կատարվել Թեստ․ Մեր պատմության իրադարձությունները Ո՞վ է և ինչպիսինն է Ռազմիկ Ամյանի կինը. (Photo) Մխիթարյանի առաջին տեսանյութը զինագործների մարզահագուստով Կարեն Կարապետյանն անձնական ինքնաթի՞ռ է գնել... Աշնանը Արմեն Սարգսյանի դեմ հարվածներ կսկսվեն. ո՞վ է լինելու ՀՀ առաջին տիկինը Հայտնի է ՀՀ հաջորդ վարչապետի ընտրության օրը..

Яндекс.Метрика
website by Sargssyan